یکی از بنیادیترین مباحث امنیت زیستی ، مکانیابی و طراحی مزرعه می باشد. اگر مزرعه از ابتدا بر اساس اصول صحیح طراحی نشده باشد، اجرای سایر پروتکلهای امنیت زیستی بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود. ایجاد یک حائل فیزیکی بین گله شما و منابع بالقوه خطر،اولین و مؤثرترین مانع در برابر ورود عوامل بیماریزا است.
اصول مکانیابی و طراحی بر اساس استانداردهای OIE و FAO:
گام ۱: ارزیابی ریسک موقعیت جغرافیایی
فاصله ایمن: حداقل فاصله توصیهشده از دیگر مراکز پرورش طیور، کشتارگاهها، بازار پرندگان زنده و محلهای دفع ضایعات، ۳ تا ۵ کیلومتر است. این فاصله “حاشیه ایمن” را ایجاد میکند.
مسیرهای مهاجری: از استقرار مزرعه در مسیر اصلی مهاجر پرندگان وحشی (مانند نزدیکی تالابها) پرهیز کنید.
دسترسی به جاده: اگرچه دسترسی خوب ضروری است، اما قرارگیری مستقیماً کنار جاده اصلی تردد وسایل نقلیه مرتبط با طیور را افزایش میدهد.
گام ۲: طراحی کلی مزرعه (Layout)
اصل تفکیک: مزرعه باید به وضوح به سه منطقه تفکیک شود:
۱. منطقه عمومی (خارج حصار): ورودی اصلی، دفتر.
۲. منطقه محدود (بین حصار بیرونی و سالنها): انبار دان، محل استقرار پرسنل، ایستگاه ضدعفونی.
۳. منطقه محدودیتشده (اطراف خود سالنها): فقط سالنهای پرورش و سیستم جمعآوری کود.
جریان یکطرفه: طراحی باید به گونهای باشد که جریان حرکت از تمیز به کثیف یکطرفه باشد.
گام ۳: زیرساختهای حیاتی
حصارکشی: یک حصار فیزیکی محکم و کامل به دور کل منطقه محدود ضروری است.
ایستگاه بازرسی (Checkpoint): در ورودی منطقه محدود، فضایی برای ضدعفونی اولیه کلیه وسایل نقلیه باید پیشبینی شود.
حمام بهداشتی (Shower Facility): برای ورود پرسنل به منطقه محدودیتشده (به ویژه در گلههای اجداد و مادر) الزامی است.
محل تخلیه و ذخیره کود: باید در پاییندست باد و دورترین نقطه از سالنها و منبع آب باشد.
گام ۴: آرایش سالنها
فاصله بین سالنها: حداقل فاصله بین ساختمانهای پرورشی ۵۰ تا ۱۰۰ متر است تا در صورت بروز بیماری، انتشار آئروسل (ذرات معلق) محدود شود.
سیستم تمام داخل – تمام خارج” (All-in All-out): هر سایت باید تنها دارای پرندگان همسن باشد. این اصل، شکستن چرخه بیماری را ممکن میسازد.
نکته کلیدی برای مزارع موجود: اگر مزرعه شما قبلاًساخته شده و امکان تغییر اساسی نیست، نگران نباشید. میتوان با ایجاد موانع ثانویه ریسک را کاهش داد:
کاشت دیوارههای درختچهای همیشهسبز به عنوان بادشکن و مانع فیزیکی-دیداری،
نصب حصار داخلی ،سختگیری بیشتر در پروتکلهای کنترل تردد.
پیام متن:
پیشگیری همیشه مقرونبهصرفهتر از درمان است. طراحی هوشمندانه مزرعه، اولین و قویترین قدم در پیشگیری است.سرمایهگذاری در زمین و طراحی مناسب، بزرگترین خدمت به امنیت زیستی و سودآوری بلندمدت شماست.
اتحادیه مرکزی مرغداران میهن مرغ تخمگذار کشور